Artykuły

Dlaczego należy czytać dzieciom?

Współczesne dzieci dorastają w ubogim językowo środowisku. Kontakt z żywym słowem wyparła telewizja, której narzędziem nie jest język, lecz obraz. W efekcie dzieci coraz gorzej znają język, tymczasem język jest narzędziem myślenia – w tym także matematycznego!

Dzieci słabo wyćwiczone w używaniu języka i w myśleniu, pozbawione wyobraźni, którą telewizja wypiera, będą miały trudności od pierwszych dni przedszkola i w późniejszym życiu. Przepaść intelektualna i emocjonalna pomiędzy dziećmi, którym rodzice i wychowawcy dużo czytają, a dziećmi pozbawionymi takiej stymulacji, w kolejnych latach dzieciństwa narasta.

W dobie telewizji ochrona dzieci przed pewnymi informacjami i obrazami jest bardzo utrudniona. Nie ma możliwości wciąż kontrolować ilość i treść oglądanych przez dzieci programów. Nie znaczy to jednak, ze należy zrezygnować z ciągłego zabiegania o zwyczajną rozmowę z dzieckiem na temat tego, co dziś robiło oglądało, gdyż…

Skutki nadmiernego oglądania telewizji przez dzieci:

1. Nieumiejętność myślenia (oglądanie tv zmienia fizyczną strukturę mózgu dziecka); zanik wyobraźni, nieumiejętność przewidywania konsekwencji – w telewizji ważne jest tylko tu i teraz

2. Trudność z koncentracją (wartki potok obrazów tv uszkadza zdolność skupienia uwagi)

3. Lenistwo umysłowe, nawyk biernej i bezkrytycznej konsumpcji produktów masowej kultury

4. Obniżenie wyników w nauce

5. Postawa życiowa: niecierpliwość, potrzeba ciągłej zewnętrznej stymulacji, nieustanne oczekiwanie rozrywki oraz gratyfikacji bez pracy i wysiłku (łatwe konkursy z wysokimi nagrodami), szybkie popadanie w nudę

6. Niezadowolenie z posiadanych rzeczy (podsycane celowo przez reklamy)

7. Zanik wrażliwości, znieczulenie na cudzy ból i krzywdę w realnym życiu

8. Lęk, niepokój, nieufność, pesymizm, cynizm, demoralizacja, agresja

9. Ograniczenie kontaktów z rówieśnikami, pogorszenie stosunków z członkami rodziny

10. Obniżenie umiejętności społecznych i wskaźników inteligencji emocjonalnej

11. Brak czasu i chęci na inne zajęcia (sport, czytanie, własna twórczość, rozmowy)

Amerykańska Akademia Pediatrów zaleca rodzicom, by dzieci do 2 roku życia w ogóle nie oglądały telewizji, a dzieci starsze i nastolatki, by nie korzystały dłużej niż 1-2 godziny dziennie z telewizji i komputera łącznie.

Dlatego warto wrócić do starych, dobrych sposobów spędzania wolnego czasu. Warto czytać! Badania naukowe potwierdzają, że codzienne czytanie dziecku dla przyjemności:

  • buduje mocną więź między dorosłym i dzieckiem
  • zapewnia emocjonalny rozwój dziecka
  • rozwija język, pamięć i wyobraźnię
  • uczy myślenia, poprawia koncentrację
  • wzmacnia poczucie własnej wartości dziecka
  • poszerza wiedzę ogólną
  • ułatwia naukę, pomaga odnieść sukces w przedszkolu, a potem w szkole
  • uczy wartości moralnych, pomaga w wychowaniu
  • zapobiega uzależnieniu od telewizji i komputerów
  • chroni przed zagrożeniami ze strony masowej kultury
  • kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie
  • DLATEGO CZYTAJ DZIECKU 20 MINUT DZIENNIE – CODZIENNIE!

    Codzienne czytanie dziecku dla przyjemności jest najskuteczniejszą metodą wychowania czytelnika – człowieka samodzielnie myślącego, posiadającego wiedze i umiejętność jej poszerzania, kulturalnego, etycznego, z wyobraźnią, który umie radzić sobie w życiu przy pomocy rozumu, a nie pięści.

    Przedszkole może i powinno uzupełniać domowe czytanie, lecz nie zastąpi na pewno czytania w domu przez rodziców. Te parę minut spędzonych z dzieckiem podczas słuchania przez niego książki oprócz kształtowania w nim wrażliwości, wyobraźni, mowy daje także możliwość pogłębiania się więzi między rodzicem a dzieckiem. Jeśli my, dorośli teraz znajdziemy czas dla dziecka, to potem ono znajdzie go dla nas.

    Opracowała Elżbieta Siwek w oparciu w oparciu

    o artykuł Joanny Grabowicz


    Kilka porad: Jak czytać razem z dzieckiem?

    Poniżej przedstawiamy kilka rad jak czytać razem z dzieckiem. Wykorzystując fakt, iż dzieci lubią słuchać kilkakrotnie tekst czytanej książeczki, warto przeczytać ją właśnie kilka razy, stopniowo zwiększając aktywność dziecka.

    Proponujemy kolejne etapy:

    1. Zapoznanie z książką.

    Na początku oglądając ilustracje w książce zastanawiamy się wspólnie z dzieckiem o czym może być dana historia. Na tym etapie można posługiwać się językiem ojczystym. Ważne są emocje dziecka, sposób postrzegania i kojarzenia różnych faktów. W trakcie zapoznawania się z książką można zachęcać dziecko do używania znanych mu pojęć w języku obcym (nazw przedmiotów, czynności, liczb, kolorów, itp.).

    • Słuchanie.

    Na tym etapie zadaniem rodzica jest czytanie historii na głos. W trakcie słuchania, dziecko powinno śledzić czytany tekst. Warto skorzystać z zakładki, by ułatwić młodszym dzieciom orientację w tekście. Należy zwracać uwagę na kluczowe słowa, tak by dziecko nie tylko je rozumiało (np. poprzez odwołanie do ilustracji) i potrafiło wymówić, ale również rozpoznawało ich formę graficzną.

    • Włączanie dziecka w czytanie.

    Gdy dziecko rozpoznaje formę graficzną słów, można je włączać do czytania ostatnich wyrazów w zdaniu. Rodzic czytając zatrzymuje się przed kluczowymi słowami lub zwrotami, zachęcając dziecko do przeczytania danego słowa lub zwrotu. Można próbować czytać z podziałem na role.

    • Podsumowanie.

    Po przeczytaniu warto wykonać dodatkowe aktywności - dziecko może (również w ojczystym języku) opowiedzieć historię swoimi słowami, ocenić zachowanie bohaterów, powiedzieć co mu się najbardziej podobało lub nie. Warto wybrać i narysować ulubioną postać, wraz z dzieckiem zaznaczyć słowa, które mu się najbardziej podobały, itp.

    Polecamy technikę zwaną „czytanie-rusztowanie”. Polega ona na czytaniu książki fragmentami (rozdziałami), za każdym razem rozpoczynając od ponownego przeczytania poprzedniej części (jeżeli książka jest krótka powinniśmy za każdym razem zaczynać od początku, zwiększając tym samym samodzielność dziecka w czasie czytania – patrz etapy wskazane powyżej).


    Wpływ literatury na rozwój dziecka w wieku przedszkolnym

    Każdy z nas zdaje sobie sprawę, ze czytanie książek, bajek czy wierszy w pewien sposób oddziaływuje na dziecko, ma jakiś wpływ na jego rozwój.

    Dzisiaj spróbuję państwu uświadomić jak ogromny wpływ, i to na wszechstronny rozwój dziecka, ma literatura.

    Książka jest jednym z elementów współdziałających z całym środowiskiem wychowującym. Wychowawcze możliwości literatury dla dzieci w stosunku do najmłodszych jej odbiorców są bardzo duże, a składa się na to wiele przyczyn związanych przede wszystkim z właściwościami tego wieku jak np. skłonnością do naśladownictwa, identyfikowania się z postaciami, szybkim rozwojem mowy i myślenia, aktywnością poznawczą i zabawową, wrażliwością emocjonalna oraz intensywnością w poznawaniu i przeżywaniu świata.

    Należy pamiętać, że kontakt z książką nie jest jednak tak naturalną potrzebą dziecka jak zabawa i dlatego rozbudzanie takich potrzeb wymaga pewnych wzorców, których dostarczyć może przede wszystkim środowisko rodzinne, a później przedszkolne. Rodzice i wychowawcy mogą od najwcześniejszych lat, w sposób świadomy i systematyczny kształtować nawyki stałego obcowania z książka i sięgania po czasopisma.

    Niewątpliwie stałe kontakty ze starannie dobranymi utworami literackimi z zakresu poezji i prozy – piękną książka, zawierająca obok tekstu literackiego prawdziwie artystyczną ilustrację, budzą wrażliwość estetyczną dziecka, a jednocześnie sprzyjają rozwijaniu jego postaw twórczych, wyzwalaniu form ekspresji słownej i plastycznej.

    Kolejne, wychowawcze możliwości literatury dotyczą rozwoju intelektualnego. Zasób doświadczeń małego dziecka jest niewielki, jego obserwacje, spostrzeżenia i wyobrażenia związane są z najbliższym otoczeniem. Wielkość bodźców współczesnego życia nie ułatwia mu zdobycia podstawowej orientacji w tym otoczeniu. Świat ukazuje się dziecku w całej swej złożoności. Opowiadania i baśnie mogą się stać w tej sytuacji pewnego rodzaju „schematem porządkującym”. Dostarczane dzieciom teksty literackie ukazują znane im sprawy w nowym świetle, w logicznym porządku przyczyn i skutków opisanych zdarzeń, pozwalają wiązać w myśli poszczególne fakty i podporządkowywać je głównej myśli przewodniej.

    Kontakt z literatura poszerza możliwości poznawania świata, ludzkich losów i obyczaju w perspektywie historii i przestrzeni innych lądów i krajów, pozwala na uczestnictwo w wydarzeniach niedostępnych własnym doznaniom i obserwacjom. W ten sposób obcowanie z książką zaspokaja potrzebę obserwacji i wzbogaca zasób wiadomości oraz utrwala te wiadomości, które dziecko już zdobyło.

    Ponadto kontakt z książką i ilustracją aktywizuje myślenie, procesy porównywania, analizowania, szukania przyczyn i skutków, wyciągania wniosków, tworzenia elementarnych pojęć, sprzyja ćwiczeniom pamięci, uwagi i skomplikowanych operacji myślowych.

    Starannie dobrane utwory literackie ukazują ich odbiorcom wzory pięknej polskiej mowy. Utrwalone w pamięci fragmenty tekstów staja się przykładem poprawnego języka i mogą mieć wpływa na doskonalenie mowy pod względem gramatycznym i dźwiękowym, na wzbogacenie zasobu pojęć i słów, na rozwój umiejętności komunikatywnej wypowiedzi i doskonalenie stylu.

    Literatura dziecięca wywiera także ogromny wpływ na rozwój emocjonalny i społeczno – moralny dziecka. Świadectwem wpływu na emocje są miedzy innymi jego niezmiernie żywa reakcja, kiedy słucha opowiadania, śmieje się, płacze i nieruchomieje w momentach napięcia. Oddziaływując tak silnie na uczucia, ukazując postacie bohaterów, z którymi dzieci chętnie się identyfikują, przykłady społecznych stosunków, konfliktów i wyborów, książka pozwala lepiej zrozumieć innych ludzi i zachodzące między nimi relacje. Baśnie przedstawiają problemy dobra i zła w sposób uproszczony, zrozumiały dla dzieci – sierotka jest dobra i pracowita, czarownica – zła i podstępna, dobro jest nagradzane, zło karane. Zachęca to do wysuwania pewnych pytań, rozmów z dziećmi, prób oceny bohaterów.

    Natomiast opowiadania bardziej realistyczne, współczesne, sprzyjają procesowi utożsamiania się z losami bohaterów. Zaspokaja to u dzieci potrzebę wzorów zachowań i poczucia społecznych więzi.

    Należy pamiętać, aby świat przedstawiony w książkach najmłodszym „czytelnikom” był światem całkowicie sztucznym i wymyślonym. Ukazane w utworze ciemne strony życia – samotność, zagrożenie czy niebezpieczeństwa, powinny być równoważone optymistycznymi elementami, gdyż w wieku przedszkolnym dopiero zaczyna się kształtować pewna odporność układu nerwowego dziecka i łatwo ją zaburzyć.

    Koniecznym staje się w tym momencie zwrócić uwagę na dokonywanie starannego doboru literatury dla dziecka. Pierwsza ważną zasadą jest dostosowanie jej do wieku i możliwości rozwojowych dziecka.

    Dla trzylatków należałoby wybierać krótkie opowiadania, wierszyki i bajki o treści pogodnej i wesołej. Małe dziecko lubi, gdy w tych utworach występują bliskie mu postacie jak mama, tata czy babcia, jak ulubiony pies lub kot czy ukochana lalka lub miś. Poza tym opowiadania powinny zawierać dużo dialogów, wyrazów dźwiękonaśladowczych, które dzieci chętnie powtarzają oraz dużo tych samych powtarzających się rytmicznie zwrotów.

    Czterolatki natomiast powinny poznawać wartościowe utwory budzące wrażliwość na dobro i zło, wygłaszać krótkie wiersze, odpowiadać na pytania dotyczące treści utworu oraz samodzielnie go opowiedzieć.

    Dzieci pięcioletnie, posiadające większy zasób wiadomości o otaczającym świecie i bogatszy zasób słownictwa powinny poznawać utwory o charakterze lirycznym i humorystycznym. Rozwój wyobraźni i fantazji wpływa u nich na zainteresowanie baśnią. Przeżycia związane z książką, w której wątki fantastyczne, baśniowe przeplatają się z elementami realistycznymi, stają się coraz bogatsze. Charakterystyczne dla odbioru utworu literackiego na tym poziomie wieku jest upodobanie do znanych już tekstów. Dzieci przywiązują się nie tylko do przedstawionych postaci bohaterów, ale ciągle od nowa bawi je przebieg akcji, kiedy już został pokonany pewien wysiłek zrozumienia ciągu opisanych w utworze wydarzeń.

    Poziom rozwoju starszaków, ich sprawność umysłowa, bogate doświadczenia, umiejętność obserwacji otaczającego świata sprawiają, że dużym powodzeniem cieszą się także utwory o treści realistycznej, w których można odnaleźć znane już fakty i sytuacje, poszerzyć i utrwalić swoje wiadomości. Dzieci żywo interesują się przyrodą i techniką, jak również pewnymi zjawiskami z życia społecznego. Ich pytania stają się bardziej dociekliwe, pragną zbadać przyczyny obserwowanych faktów, próbują przewidywać ich skutki. Opowiadania, w których wszystko jest tak, jak może być w domu i w przedszkolu, w ogrodzie czy na wakacjach, ale jednocześnie widziane inaczej, zaspokajają poznawcze potrzeby dzieci u progu szkoły. Wielu chłopców pasjonuje się techniką, pragnie wiedzieć „jak to działa” i „z czego jest zrobione”. Przyroda staje się terenem niezwykłych odkryć i obserwacji życia roślin i zwierząt. Pierwsze przyjaźnie, konflikty, wybory i odrzucania partnerów zabawy zaczynają coraz bardziej wciągać dzieci w skomplikowane gry stosunków międzyludzkich. Wszystkie te przeżycia mogą wzbogacać lektury dla sześciolatków. Poza tym ich upodobania czytelnicze dotyczą w większym stopniu samego utworu, jego treści i formy literackiej. Rola ilustracji maleje. Środki plastyczne ułatwiają odbiór tekstu, ale nie są już pierwszoplanowymi elementami książki.

    I na koniec - sprawmy, by dziecko miało w domu pierwszą biblioteczkę, gdzie gromadzić będzie swoje ulubione książeczki. Jej posiadanie ma na celu kształtowanie postawy przyszłego czytelnika, który w sposób samodzielny będzie wybierał swoje lektury oraz szukał właściwej drogi do książki i czasopisma, a przede wszystkim – odczuwał potrzebę stałego z nimi kontaktu.


    Dlaczego należy czytać dzieciom ?

    Współczesne dzieci dorastają w ubogim językowo środowisku. Kontakt z żywym słowem wyparła telewizja, której narzędziem nie jest język, lecz obraz. W efekcie dzieci coraz gorzej znają język, tymczasem język jest narzędziem myślenia – w tym także matematycznego!

    Dzieci słabo wyćwiczone w używaniu języka i w myśleniu, pozbawione wyobraźni, którą telewizja wypiera, będą miały trudności od pierwszych dni przedszkola i w późniejszym życiu. Przepaść intelektualna i emocjonalna pomiędzy dziećmi, którym rodzice i wychowawcy dużo czytają, a dziećmi pozbawionymi takiej stymulacji, w kolejnych latach dzieciństwa narasta.

    W dobie telewizji ochrona dzieci przed pewnymi informacjami i obrazami jest bardzo utrudniona. Nie ma możliwości wciąż kontrolować ilość i treść oglądanych przez dzieci programów. Nie znaczy to jednak, ze należy zrezygnować z ciągłego zabiegania o zwyczajną rozmowę z dzieckiem na temat tego, co dziś robiło oglądało, gdyż…

    Skutki nadmiernego oglądania telewizji przez dzieci:

    1. Nieumiejętność myślenia (oglądanie tv zmienia fizyczną strukturę mózgu dziecka); zanik wyobraźni, nieumiejętność przewidywania konsekwencji – w telewizji ważne jest tylko tu i teraz

    2. Trudność z koncentracją (wartki potok obrazów tv uszkadza zdolność skupienia uwagi)

    3. Lenistwo umysłowe, nawyk biernej i bezkrytycznej konsumpcji produktów masowej kultury

    4. Obniżenie wyników w nauce

    5. Postawa życiowa: niecierpliwość, potrzeba ciągłej zewnętrznej stymulacji, nieustanne oczekiwanie rozrywki oraz gratyfikacji bez pracy i wysiłku (łatwe konkursy z wysokimi nagrodami), szybkie popadanie w nudę

    6. Niezadowolenie z posiadanych rzeczy (podsycane celowo przez reklamy)

    7. Zanik wrażliwości, znieczulenie na cudzy ból i krzywdę w realnym życiu

    8. Lęk, niepokój, nieufność, pesymizm, cynizm, demoralizacja, agresja

    9. Ograniczenie kontaktów z rówieśnikami, pogorszenie stosunków z członkami rodziny

    10. Obniżenie umiejętności społecznych i wskaźników inteligencji emocjonalnej

    11. Brak czasu i chęci na inne zajęcia (sport, czytanie, własna twórczość, rozmowy)

    Amerykańska Akademia Pediatrów zaleca rodzicom, by dzieci do 2 roku życia w ogóle nie oglądały telewizji, a dzieci starsze i nastolatki, by nie korzystały dłużej niż 1-2 godziny dziennie z telewizji i komputera łącznie.

    Dlatego warto wrócić do starych, dobrych sposobów spędzania wolnego czasu. Warto czytać! Badania naukowe potwierdzają, że codzienne czytanie dziecku dla przyjemności:

  • buduje mocną więź między dorosłym i dzieckiem
  • zapewnia emocjonalny rozwój dziecka
  • rozwija język, pamięć i wyobraźnię
  • uczy myślenia, poprawia koncentrację
  • wzmacnia poczucie własnej wartości dziecka
  • poszerza wiedzę ogólną
  • ułatwia naukę, pomaga odnieść sukces w przedszkolu, a potem w szkole
  • uczy wartości moralnych, pomaga w wychowaniu
  • zapobiega uzależnieniu od telewizji i komputerów
  • chroni przed zagrożeniami ze strony masowej kultury
  • kształtuje nawyk czytania i zdobywania wiedzy na całe życie
  • DLATEGO CZYTAJ DZIECKU 20 MINUT DZIENNIE – CODZIENNIE!

    Codzienne czytanie dziecku dla przyjemności jest najskuteczniejszą metodą wychowania czytelnika – człowieka samodzielnie myślącego, posiadającego wiedze i umiejętność jej poszerzania, kulturalnego, etycznego, z wyobraźnią, który umie radzić sobie w życiu przy pomocy rozumu, a nie pięści.

    Przedszkole może i powinno uzupełniać domowe czytanie, lecz nie zastąpi na pewno czytania w domu przez rodziców. Te parę minut spędzonych z dzieckiem podczas słuchania przez niego książki oprócz kształtowania w nim wrażliwości, wyobraźni, mowy daje także możliwość pogłębiania się więzi między rodzicem a dzieckiem. Jeśli my, dorośli teraz znajdziemy czas dla dziecka, to potem ono znajdzie go dla nas.

    Opracowała Elżbieta Siwek w oparciu w oparciu

    o artykuł Joanny Grabowicz


    Krótko o percepcji wzrokowej.

    Percepcja wzrokowa – to umiejętność spostrzegania barwy, kształtu, skupiania wzroku, wyodrębnianie elementów z tła.

    Percepcję wzrokową powinniśmy stymulować u wszystkich dzieci, gdyż im więcej będą one miały doświadczeń tym lepiej i szybciej będą się do nich odwoływały, a co za tym idzie zminimalizujemy ryzyko powstawania deficytów rozwojowych. Najintensywniejszy rozwój percepcji wzrokowej przypada na okres od 3;6 do 7,6 roku życia.

    A oto kilka symptomów, które mogą wskazywać na trudności w zakresie percepcji wzrokowej w wieku przedszkolnym:

    • Niechęć do wszelkiego rodzaju układanek i historyjek obrazkowych;
    • Niechętnie układa konstrukcje z klocków wg wzoru;
    • Trudności z zapamiętywaniem kształtów liter i cyfr;
    • Niechętnie rozwiązuje zadania polegające na szukaniu różnic między obrazkami;
    • Nieprawidłowo tworzy kompozycje według wzoru, a jego rysunki są ubogie w szczegół;
    • Ma trudności z odtwarzaniem szlaczków i figur geometrycznych.

    Dzieci ze słabo rozwiniętą koordynacją wzrokowo-ruchową mają trudności między innymi:

    • podczas ubierania się,
    • wycinania, naklejania, rysowania,
    • niezręcznie zachowują się podczas gier ruchowych (chwytanie i łapanie piłki, rzucanie do celu).

    Warto zatem zachęcać dziecko do takich zabaw jak:

    • wyszukiwanie (na czas) powiększonych elementów przedmiotu, który to przedmiot znajduje się wśród dużej ilości obrazków,
    • dobieranie par jednakowych obrazków – zabawa Memo,
    • obliczanie ilości ukrytych figur geometrycznych wśród różnych figur ułożonych na różnej płaszczyźnie względem siebie oraz nakładające się na siebie,
    • puzzle,
    • segregowanie obrazków w grypy tematyczne,
    • uzupełnianie brakujących elementów w obrazku,
    • szukanie różnic pomiędzy dwoma podobnymi obrazkami, różniącymi się kilkoma szczegółami,
    • zapamiętywanie przedmiotów – pokazujemy dziecku drobne przedmioty, zapamiętuje je, a po zasłonięciu przez nas – wymienia.
      • układanie obrazka z pociętych części.
      • układanie według podanego wzoru patyczków, klocków, wyciętych figur geometrycznych,
      • segregowanie figur ze względu na wielkość, kolor, kształt,
      • układanie historyjek obrazkowych. Dziecko opisuje obrazki zgodnie z kolejnością zdarzeń,
      • wyszukiwanie wyrazów z jednakową literą,
      • domina obrazkowe – szukanie pary takich samych obrazków,
      • domina literowe oraz sylabowe – szukanie pary takich samych liter/sylab,
      • kalkowanie i rysowanie po śladzie,
      • zapamiętywanie i opowiadanie treści obrazka,
      • zapamiętywanie kolejności eksponowanych przedmiotów,
      • rysowanie z pamięci zapamiętanych wzorów.

    Powyższe ćwiczenia powinny być formą zabawy z dzieckiem. Ważna jest tu systematyczność, ale jednocześnie nie przemęczanie dziecka.


    Wspomaganie rozwoju słuchu fonematycznego dzieci w wieku przedszkolnym.

    W procesie komunikowania się, obok przekazywania informacji, istotną rolę odgrywa ich odbiór. Percepcja mowy odbywa się dzięki funkcjonowaniu słuchu fizycznego. Jest to wrażliwość na fale dźwiękowe, które powstają w wyniku drgań źródła dźwięku w środowisku o pewnym zagęszczeniu.

    Słuch fizyczny warunkuje wykształcenie się słuchu fonematycznego i muzycznego. Słuch muzyczny jest właściwością wyłącznie ludzką. Dzięki niemu człowiek różnicuje wysokość dźwięku i jej najmniejsze nawet zmiany. Niezbędny również jest do odróżnienia cech prozodycznych mowy (intonacja, akcent, rytm).

    Jednak najbardziej charakterystyczny dla człowieka jest słuch fonematyczny, zwany także słuchem mownym lub percepcją fonematyczną. Określenie „słuch fonematyczny” wywodzi się od terminu „fonem”. Jest to najmniejszy element składniowy wyrazu, twór abstrakcyjny, służący do odróżniania znaczenia wyrazu. Fonemy w mowie realizowane są poprzez głoski. Głoska to zjawisko artykulacyjne i akustyczne, będące w określonym języku fonemem tego języka.

    Słuch fonematyczny jest podstawowym elementem prawidłowego rozwoju mowy oraz umiejętności czytania i pisania. Dziecko słyszące wokół siebie mowę ludzką, zanim jeszcze zacznie ją rozumieć, czyli wiązać określoną strukturę dźwiękową z konkretnym przedmiotem lub czynnością, musi wyróżnić w niej poszczególne elementy. Poprzez powtarzanie słów, często jeszcze nieprawidłowe, ale korygowane przez dorosłych, a następnie przez samo dziecko, doskonali się zarówno sprawność aparatu artykulacyjnego, jak i słuchowa kontrola wypowiadanych słów.

    Analiza i synteza dźwiękowa stanowi dalszy etap rozwoju słuchu fonematycznego, który rozwija się pod wpływem nauki czytania i pisania. Ważną cechą jest również to, iż słuch fonematyczny nie jest umiejętnością wrodzoną, a kształtującą się w dzieciństwie, dlatego na osiągnięcie przez dziecko tej umiejętności duży wpływ ma środowisko wychowawcze, trening i ćwiczenia w rozpoznawaniu dźwięków własnych i otoczenia, który odbywa się między 1 a 6 rokiem życia.

    Etapy kształtowania się słuchu fonematycznego.

    Etap I.

    To przedfonetyczne stadium rozwoju mowy; w ogóle nie występuje u dziecka różnicowanie dźwięków, brak też rozumienia mowy czynnej.

    Etap II.

    Występują już początki różnicowania fonemów najmniej podobnych. Wymowa dziecka jest niepoprawna, zniekształcona. Dziecko nie rozróżnia wymowy poprawnej od niepoprawnej u osób z otoczenia.

    Etap III.

    Słuch fonematyczny dalej się rozwija. Dziecko zaczyna różnicować już prawie wszystkie głoski. Umie też odróżnić wymowę poprawną od niepoprawnej.

    Etap IV.

    Dziecko już z nielicznymi pomyłkami potrafią różnicować wszystkie głoski; wymowa jest dość prawidłowa; rozwój słuchu fonematycznego zbliża się ku końcowi (wiek przedszkolny).

    Etap V.

    Słuch fonematyczny jest już całkowicie ukształtowany. Dziecko różnicuje i wymawia poprawnie głoski (wiek szkolny).

    Etapy badania słuchu fonematycznego.

    1.Ustalenie czy dziecko ma prawidłowy słuch – orientacyjne badanie słuchu. Badanie słuchu fonematycznego przy zaburzonym słuchu fizycznym jest niedorzeczne.

    2.Ustalenie czy dziecko ma prawidłową wymowę – orientacyjne badanie mowy. Nieprawidłowa wymowa poszczególnych głosek może być spowodowana ich nieprawidłowym identyfikowaniem, co z kolei może być przejawem niedojrzałości lub zaburzenia słuchu fonematycznego.

    3.Badanie umiejętności wyodrębniania, identyfikowania i różnicowania głosek w wyrazie w różnych pozycjach – polega na wskazaniu błędnej wymowy. W błędzie zawarta jest głoska opozycyjna. Aby prawidłowo wykonać tę próbę, dziecko musi najpierw wyodrębnić daną głoskę, zidentyfikować ją, utożsamić ze wzorem słuchowym zakodowanym w korze mózgowej oraz odróżnić od innych.

    4.Badanie umiejętności wskazywania przez dziecko wcześniej umówionej głoski – zadanie dziecka polega na wskazywaniu, w którym wyrazie z podanej sekwencji znajduje się poszukiwana głoska.

    5.Badanie umiejętności postrzegania granic znaków językowych – przeznaczona jest dla dzieci umiejących liczyć w zakresie 5. Polega na policzeniu, ile słów powiedziała osoba badająca.

    Według A. Lipińskiej do badania słuchu fonematycznego można zastosować próbę literową, sylabową i wyrazową.

    Próba literowa.

    Polega na pokazywaniu na tablicy liter, których nazwy (czyli głoski) wymienia badający w dowolnej kolejności. Próba ta może być stosowana do badania dzieci znających litery.

    Próba sylabowa.

    • Dobiera się sylaby zbliżone brzmieniem i poleca się podnieść rękę w momencie usłyszenia umówionej wcześniej sylaby, np.:

    da – ba, ga, da;

    pa – pa, ba, da;

    ba – pa, ba, da;

    ta – pa, da, ta.

    • Badanie prowadzą dwie osoby, jedna wymawia daną sylabę, a druga powtarza to za nią i czyni to prawidłowo lub nieprawidłowo. Dziecko sygnalizuje, czy powtarzanie było poprawne czy błędne.

    Próba wyrazowa.

    Do próby tej potrzebne są rysunki desygnatów, których nazwy są podobne brzmieniowo (paronimy). Badanie polega na pokazywaniu przez dziecko obrazka, którego nazwę wymawia badający. W czasie badania powinien on znajdować się za dzieckiem lub zasłaniać twarz, tak aby badany nie mógł odczytywać słów z jego ust. Przed badaniem należy upewnić się, czy przedstawione desygnaty są dziecku znane.

    Test do badania słuchu fonematycznego wg B. Rocławskiego proponuje przeprowadzenie go w kilku etapach. Kolejno sprawdza się w nim rozpoznawanie przez dziecko linii intonacyjnej zdań pytających i oznajmujących, reakcję na czas trwania głoski i wysokości jej tonu oraz reakcje na głoski wadliwie realizowane. Test polega na podawaniu dziecku nie patrzącemu na badającego różnych – prawidłowo i celowo deformowanych wariantów błędnej realizacji.

    Deficyty w zakresie słuchu fonematycznego są jedną z częstych przyczyn zaburzeń mowy. Jeśli nie stwierdza się zaburzeń słuchu fonematycznego, a mimo to w mowie mylone są głoski opozycyjne, to można przypuszczać, że przyczyną są zaburzenia kinestezji artykulacyjnej.

    Zaburzenia słuchu fonematycznego utrudniają rozumienie mowy i mogą być przyczyną:

    • wadliwej realizacji głosek (opuszcza, przestawia lub dodaje różne głoski, sylaby), powodującej trudności w czytaniu (uporczywe literowanie) i pisaniu ze słuchu dłuższych wyrazów, zniekształcanie wyrazów w dyktandzie (niekiedy dysleksja, dysgrafia).
    • trudności w rozumieniu złożonych instrukcji i poleceń słownych.
    • trudności w zapamiętywaniu, powtarzaniu trudnych wyrazów i dłuższych zdań.
    • trudności w tworzeniu zdań, opowiadań, ubogiego zasobu słów, występowania agramatyzmów, prymitywnych, prostych zdań w opowiadaniu.
    • trudności w pisowni wyrazów ze zmiękczeniami, kłopoty z różnicowaniem j – i, opuszczanie wyrazów, końcówek wyrazów, elizje nagłosowe i śródgłosowe, zamiana głosek dźwięcznych na bezdźwięczne, syczących głosek na szumiące.
    • trudności w zapamiętywaniu ciągów słownych, np.: dni tygodnia, nazw miesięcy oraz treści wierszy i piosenek, a także trudności w nauce tabliczki mnożenia.
    • trudności w zapamiętywaniu, powtarzaniu trudnych wyrazów i dłuższych zdań.
    • opóźnionego rozwoju mowy i wad wymowy. Dziecko dobrze słyszy słowa, lecz w ciągu mownym nie potrafi rozróżnić pojedynczych dźwięków lub złożyć je w całość dźwiękową.
    • trudności w różnicowaniu dźwięków mowy (głównie o podobnym brzmieniu) i określeniu ich położenia w wyrazie (na początku, na końcu, w środku).
    • trudności z rozróżnieniem tzw. paronimów, czyli słów różniących się jedną głoską, np.: t – d.
    • problemów z dokonywaniem analizy sylabowej i głoskowej wyrazów.
    • trudności w syntetyzowaniu (scalaniu) sylab i głosek w wyrazie.
    • nieprawidłowego odczytywania znaczeń wyrazów, np.: „buty – budy” oraz wadliwej wymowy (zdarzyć się może, że odczytuje „puty” zamiast „buty”).
    • problemów w pisaniu, zwłaszcza z dwuznakami, spółgłoskami miękkimi, dźwięcznymi i bezdźwięcznymi.
    • trudności w nauce języków obcych.

    Ćwiczenia wspierające rozwój słuchu fonematycznego:

    • dobieranie w pary rymujących się wyrazów;
    • wybieranie par rymujących się słów spośród innych;
    • kończenie wierszy, rymowanek;
    • tworzenie sekwencji rymów;
    • wskazywanie par słów zaczynających się tą samą głoską;
    • wskazywanie par słów kończących się tą samą głoską;
    • łączenie słów z sylab;
    • dzielenie słów na sylaby;
    • dopowiadanie sylab – uzupełnianie wyrazów;
    • łączenie słów z głosek;
    • dzielenia słów na głoski;
    • wyodrębnianie znacznej części słów (szukanie ukrytych słów);
    • liczenie słów w zdaniu, sylab i głosek w wyrazach;
    • wyszukiwanie w Sali przedmiotów, których nazwy zaczynają się (kończą) podaną głoską (sylabą);
    • wyodrębnianie głosek w nagłosie, wygłosie i śródgłosie;
    • dobieranie par obrazków, których nazwy rozpoczynają się (kończą)taką samą głoską.

    Literatura:

    E. Chmielewska „Zabawy logopedyczne i nie tylko” MAC 1996r.

    I. Jackowska, I. Rutkowska – Błachowiak „Dudni, stuka czy puka?” Poznań 2009r.

    A. Maurer (red.) „Dźwięki mowy” Kraków 2003r.

    E. Spałek, M. Bilińska „Zgadnij, co słychać?” Kraków 2001r.

    E. Minczakiewicz „Mowa – rozwój – zaburzenia – terapia” Kraków 1997r.


    MOTORYCZNA SPRAWNOŚĆ 6 – LATKA

    W końcowym okresie wieku przedszkolnego dzieci osiągają wysoki poziom zręczności, płynności i elastyczności motorycznej. Niektóre ruchy ulegają automatyzacji, co jest widoczne w harmonijnym, płynnym ich wykonywaniu. Bardzo istotnym przejawem wysokiego stopnia sprawności ruchów jest ich przewidywanie /antypacja ruchowa/, które przejawia się we wcześniejszym przystosowaniu pozycji ciała, ustawieniu ręki do czynności mającej nastąpić (wiele uwagi poświęcamy prawidłowemu trzymaniu przyboru do rysowania, kolorowania malowania oraz poprawnego trzymania sztućców). Antypacja ruchowa to wynik wielokrotnych doświadczeń ruchowych, przez które dziecko osiąga tę zdolność „przymierzania ” się do ruchu, zanim zostanie on wykonany.

    Dzięki rozszerzającym się znacznie w tym okresie różnorodnym działaniom manualnym rozwija się dokładność wykonywania wielu skomplikowanych czynności rąk.

    Motoryczna sprawność rąk 6 – latka przejawia się [1] :

    • możliwością dostosowywania ruchów rąk i palców do rodzaju wykonywanej pracy, materiału i narzędzia, np. zwalniania napięcia podczas rysowania,
    • możliwością formowania palcami małych elementów podczas lepienia, wydzierania, wypełniania rysunkiem – kompozycją małej powierzchni kartonu;
    • umiejętnością hamowania niektórych impulsów ruchowych, np. dowolne zmienianie kierunku ruchu ręki przy rysowaniu;
    • koordynacją ruchów między ramieniem, przedramieniem, dłonią i palcami, polegającą również na umiejętności wyłączania niektórych części kończyny zależnie od potrzeby i rodzaju wykonywanej pracy;
    • ciągłością ruchów – możliwością łączenia jednym ruchem kilku elementów graficznych;
    • zdolnością utrzymania się w rysunku na linii obranego poziomu lub pionu.

    Osiągnięciu wymaganej sprawności manualnej przez dziecko sprzyja:

    * dobra orientacja przestrzenna: orientacja w obrębie swojego ciała prawa, lewa strona, kierunki przestrzenne, spostrzeganie wzajemnego położenia przedmiotów wobec siebie;

    * udział w zabawach ruchowych, grach zespołowych, zręcznościowych, zwinnościowych…;

    * układanie

    * zabawy konstrukcyjne

    * wycinanie

    * lepienie

    * majsterkowanie

    * rysowanie

    * malowanie

    * dekorowanie

    * wydzieranie

    * stemplowanie

    * wyszywanie

    Dzieci 6 – letnie potrafią już bez trudu nawlec igłę, połączyć różnymi sposobami drobne części majstrowanych przedmiotów, wykazują dużą precyzję w rysowaniu, tworząc niejednokrotnie miniaturowe kompozycje, wykonując szereg szczegółowych elementów postaci ludzkich, itp. Wiele czynności potrafią wykonać bez kontroli wzroku, np. rysowanie świecą na białym papierze. Wzrasta znaczenie i rola objaśniania i rozumienia działań, jakie dziecko ma wykonać. Coraz częściej słowo zastępuje pokaz. Dzieci, słuchając objaśnienia, potrafią wyobrazić sobie cały szereg schematów ruchowych i płynnie łączą poszczególne, kolejne czynności.

    Sześciolatkom zależy już nie tylko na wyniku ich działań, rezultatach czynności, ale zaczynają oceniać jakość wykonywania ruchów. Stąd zainteresowanie współzawodnictwem, gdzie zachodzi możliwość porównywania siebie z innymi.

    Dziecko pod koniec okresu przedszkolnego[2] prawidłowo rozpoznaje i różnicuje kształty przedmiotów, rozwijają się spostrzeżenia słuchowe, wzrasta wrażliwość słuchowa dziecka. Następuje rozwój słuchu werbalnego i muzycznego.

    Spostrzeżenia dziecka stają się bogatsze, zróżnicowane. Chociaż mają one jeszcze charakter globalny, to już pod koniec okresu przedszkolnego zdolne jest do przeprowadzenia analizy i syntezy spostrzeganego materiału.

    Dzieci dobrze przygotowane do nauki pisania potrafią w spostrzeganiu wzrokowym ująć przedmiot i kształt graficzny w całość i równocześnie wyróżnić w nim części i elementy stanowiące jej składniki związane i współzależne pod względem kierunków, położenia w całości i proporcji wymiarów, czyli dziecko potrafi w spostrzeganiu ujmować strukturę kształtu, wyróżniając jej istotne cechy, co ma wyraz w zachowaniu proporcji w ich pracach plastycznych.

    W tym wieku dziecko najdokładniej spostrzega w trakcie działania i tym lepiej, gdy spostrzeżeniom towarzyszy mowa, ponieważ nazwana cecha przedmiotu precyzyjniej jest wyodrębniona z ogółu spostrzeżeń dziecka.

    Proces spostrzegania łączy się z umiejętnością skupienia uwagi na spostrzeganym przedmiocie. Pozostaje to w związku z cechami uwagi dziecka. Do wieku szkolnego dziecko mimowolnie skupia uwagę na tym, co je interesuje, bez specjalnych wysiłków woli i zamierzeń. Ze względu na to, że początkowo uwaga dziecka jest nietrwała i szybko się wyczerpuje, dłuższe wykonywanie określonego zadania nuży dziecko, powoduje, że zaczyna ono być niespokojne, nie uważa, wykonuje zbędne ruchy. Wynika to ze słabości komórek nerwowych dziecka, które pod wpływem dłuższych jednostajnych bodźców szybko ulegają hamowaniu ochronnemu, promieniującemu na sąsiednie okolice kory mózgowej, wywołując stan senności i spadek uwagi. Stopień koncentracji i umiejętności skupienia uwagi zależą w dużej mierze od cech indywidualnych dziecka, zwłaszcza jego cech temperamentu, a nie tylko od wieku.

    W starszym wieku przedszkolnym wzrasta samodzielność dziecka, zdolność do pracy w zespole i przestrzegania norm współżycia społecznego, rozwija się poczucie obowiązku.

    Dzieci te wykazują zainteresowanie dla słowa pisanego, symbolów graficznych, chętnie uczestniczą w zabawach i zajęciach związanych z tą problematyką.

    Pod koniec okresu przedszkolnego prawidłowo rozwijające się dziecko osiąga dojrzałość szkolną.


    Drodzy Rodzice!

    Wasze dziecko rysuje i pisze!

    Propozycja ćwiczeń sprawności manualnej i graficznej

    przygotowujących do pisania dla dzieci 6 letnich

    DRODZY RODZICE!

    Okres przedszkolny jest przygotowaniem dziecka do bardzo ważnego etapu jego życia, do zupełnie nowej roli – roli ucznia.

    W tym procesie ważną rolę spełniają rodzice, a wytrwała praca w przygotowaniu dziecka do nauki wymaga od Was osobistego zaangażowania.

    Bardzo ważnym zadaniem Rodziców jest wykształcenie w dziecku wiary w siebie, w swoje siły i możliwości, a nie wyręczanie go we wszystkich jego poczynaniach. Dziecku należy tłumaczyć, że tylko wytrwała praca przynosi efekty. Coś, co na początku nie jest łatwe, po kilku nieudanych próbach, przy wsparciu rodziców staje się możliwe do wykonania i nie sprawia już dziecku żadnych problemów. Należy pamiętać, by przy wspólnej pracy z dzieckiem stosować zasadę, która brzmi: zachęcać lecz nie zmuszać.

    Ćwiczenia powinny być wykonywane w atmosferze wzajemnej akceptacji i zabawy. Wówczas dziecko przezwycięży lęk przed niepowodzeniem i niechęć do rysowania i pisania. Warto, abyście Państwo brali czynny udział w poczynaniach dziecka, staniecie się wówczas, drodzy Rodzice, nie tylko wydającymi polecenia obserwatorami, ale wspaniałymi pomocnikami, którzy razem z własnym dzieckiem też się uczą.

    Wspólna zabawa z mamą lub tatą, którzy dla 6 latka są nadal najważniejszymi osobami w jego życiu i rozwoju, gwarantuje doskonały kontakt emocjonalny.

    To znakomita okazja do rozmowy, która wzbogaca język dziecka tak niezbędny w procesie komunikowania się z otoczeniem.

    Pamiętajmy, że dziecko pracuje zawsze na wyższym poziomie, gdy czyni to z dorosłym, niż gdy jest pozostawione samo sobie.

    Często w rozmowach z rodzicami nauczyciele słyszą: „ale w domu moje dziecko świetnie sobie radzi” i nic w tym dziwnego. W domu dziecko ma dorosłego wyłącznie dla siebie, a w przedszkolu nauczyciel nie zawsze jest w stanie zapewnić dziecku należytą pomoc w danej chwili.

    Przystępując do pracy z dzieckiem w domu należy pamiętać, by zawsze je pochwalić za wysiłek i nagrodzić odpowiednim słowem, mówiąc: świetnie, dobrze, podoba mi się. To zachęca dziecko do dalszych ćwiczeń i zabaw związanych z przygotowanie dziecka do rozpoczęcia nauki pisania.

    Poniżej przedstawię kilka propozycji ćwiczeń przygotowujących dziecko do nauki pisania, które można wykorzystać w pracy z dzieckiem w domu.

    Proponuję wykonanie jednego, dwóch zadań dziennie, ale za to starannie i systematycznie. Podczas ćwiczeń konieczna jest obecność dorosłego, a zatem - życzę dobrej zabawy Rodzicom i dzieciom.


    PROPOZYCJA ĆWICZEŃ DLA DZIECI I RODZICÓW

    1. Zabawy manipulacyjne ilustrowane ruchem rąk i palców:

    Zabawy ilustrowane ruchem rąk i palców, usprawniają ruchy rąk, rozwijają świadomość własnego ciała i przestrzeni, służą odprężeniu, ale mają też aspekt psychologiczny. Są one proste, a prowadzone indywidualnie umożliwiają kontakt fizyczny pomiędzy dorosłym a dzieckiem, co w efekcie sprzyja przeżywaniu miłości, zaufania i bezpieczeństwa.

  • „Idzie rak nieborak”
  • Wędruj po stole lub podłodze równolegle z dzieckiem paluszkami na dłuższych dystansach w ten sposób, by kolejno każdy palec dotykał podłoża.

    Możesz również zrobić zawody „Czyje paluszki dojdą pierwsze do końca?” (dobrze rozgrzewają dłonie).

  • „Kominiarz”
  • Naucz dziecko wierszyka: Idzie kominiarz po drabinie, fiku- miku już w kominie.

    Najpierw dziecko recytuje, dorosły przeplata palce, następnie zmiana ról.

  • „Gimnastyka”
  • Dziecko uważnie słucha i powtarza za dorosłym wierszyk, naśladując ruchy rąk”

    Pewnego razu dziecięce ręce, w teatr bawiły się przy piosence.

    Na początek razem się rozgrzały - dziesięć razy zaklaskały

    I dziesięć razy się zaciskały, a zaraz potem się prostowały.

    W powietrzu jak motyle fruwały, kręciły się, do siebie machały.

    Później nagle przysiadły na stole, aby rozpocząć występy wesołe.

    Lewa ręka - ta która ma lwa, skacze po stole i woła: Jestem pchła!

    Prawa zazdrośnie na nią spogląda i już za chwilę płynie jak flądra.

    Teraz zamieniają się rolami, lewa płynie pomiędzy kredkami,

    A prawa podskakuje na paluszkach tak zwinnie i lekko niby muszka,

    To znów obie chwytają ołówki, ta lewa żółty, ta prawa biały

    I dalej nimi wałkować kartki, które spokojnie sobie leżały.

    A gdy już bardzo się tym zmęczyły, wtedy na stole się położyły.

    Dosyć już tego wylegiwania, trzeba się zabrać do rysowania!

  • „Mam pięć paluszków”
  • Dorosły recytuje wiersz, poruszając palcami lewej i prawej dłoni, kręci dłońmi w nadgarstkach, jednocześnie poruszając palcami, dziecko naśladuje czynności dorosłego. Przy drugiej części wiersza zaciska dłoń w pięść i kolejno, zgodnie z treścią otwiera każdy palec po kolei. Gdy dziecko zapamięta treść wiersza można zrobić zamianę ról.

    Mam pięć paluszków u ręki lewej i pięć paluszków u ręki prawej.

    Pięć to nie dużo, ale wystarczy do każdej pracy i do zabawy. Kciuk, wskazujący, potem środkowy, po nim serdeczny, na końcu mały.

    Pierwszy i drugi, trzeci i czwarty, na końcu piąty trochę nieśmiały.

  • Rodzina paluszków
  • Dorosły wywołuje, a dziecko odpowiada, kiwając odpowiednimi palcami. Na koniec dziecko porusza całą ręką, kręcąc nią w nadgarstku i kiwając wszystkimi palcami.

    Krzysiu Kciuk, Krzysiu Kciuk! Pokaż się!

    - Jestem tu, jestem tu i witam cię!

    Wojtek Wskazujący, Wojtek Wskazujący! Pokaż się!

    - Jestem tu, jestem tu i witam cię!

    Witek Wielki, Witek Wielki! Pokaż się !

    - Jestem tu, jestem tu i witam cię!

    Staś Serdeczny, Staś Serdeczny! Pokaż się!

    - Jestem tu, jestem tu i witam cię!

    Marek Mały, Marek Mały! Pokaż się!

    - Jestem tu, jestem tu i witam cię!

    Rodzinko Paluszków, Rodzinko Paluszków! Pokaż się!

    - Jesteśmy tu, jesteśmy tu i witamy cię!

    2. Usprawnianie końców palców:

  • „Gra na pianinie”
  • Stukanie wszystkimi palcami obu rąk, dwoma palcami obu rąk np. w rytm melodii nuconej przez dorosłego lub słyszanej z kasety magnetofonowej.

  • „Zabawa w deszcz”
  • Dzieci wolno stukają na przemian palcem wskazującym jednej i drugiej ręki, potem

    po dwa palce każdej ręki i na końcu wszystkie palce. Rytm należy przyspieszać.

  • „Podbijanie balonu”
  • Należy podbijać balon wyłącznie palcami prawej i lewej ręki. Wówczas następuje

    manipulacja rękami, tj. zginanie i prostowanie.

  • Wyrywanki
  • - Dziecko wyrywa palcami skrawki papieru

    - Dziecko wyrywa palcami określone wzory z gazet np. koła, kwadraty, itp.

    - Dziecko wyrywa palcami konkretne przedmioty, postacie

    - Dziecko zapełnia najpierw małe kontury, potem coraz większe oklejając je wyrwanymi skrawkami papieru.

    * Nawlekanki”

    Na początku dziecko za pomocą drutu nawleka duże korale, z dużymi otworami

    (jeżeli w domu nie ma korali, można nawlekać guziki) później drobne korale za pomocą igły z nitką, następnie może nawlekać jarzębinę, kasztany. Dziecko może też przewlekać sznurowadła w butach.

  • Korzystanie z gier typu:
  • Pchełki, skaczące czapeczki, koszykówka stołowa, bierki, gry z kostką…

    3. Ćwiczenia sprawności manualnej:

    Ćwiczenia te usprawniają ruchy ręki, doprowadzają do swobodnych ruchów przy

    malowaniu i rysowaniu.

  • Malowanie:
  • - Wypełnianie kolorem całej powierzchni papieru, a następnie płaszczyzny ograniczonej konturem początkowo farbami, kredą, a następnie kredkami świecowymi i ołówkowymi.

    - Malowanie form kolistych typu: koła, spirale, ślimaki, muszle.

    Najpierw wodząc po wzorze palcem, a następnie kredką po wzorze na koniec samodzielnie.

    - Malowanie form falistych.

    - Malowanie palcem, pędzlem, wacikami na dużych arkuszach papieru

    - Malowanie farbami dużych kształtów, gdzie dziecko wykonuje szerokie ruchy ramion.

    ● Rysowanie:

    - Kopiowanie rysunków, tzw. kalkowanie. Rysunek powinien być łatwy i niezbyt

    duży, o wyraźnych konturach.

    - Obrysowywanie gotowych szablonów, ołówkiem, kredką

    - Wypełnianie kolorami konturowych książeczek lub czarno- białych obrazków z czasopism

    - Rysowanie patykiem maczanym w farbie

    - Rysowanie patykiem po ziemi (jako forma odpoczynku po długim spacerze)

    - Dorysowywanie brakujących części na obrazku

    - Rysowanie kredą, węglem rysunkowym, kredkami świecowymi, pisakami.

    ● lepienie z plasteliny, modeliny, mas plastycznych

    - gniecenie, ściskanie, klepanie, rwanie na kawałki, wałkowanie, odciskanie w bryłce palców, dłoni

    - toczenie kul, wałeczków, placuszków, lepienie prostych kształtów płaskich

    - zlepianie z części, modelowanie w bryle

    - ściskanie bryłek pomiędzy palcami (kształtowanie błotników samochodów, płatków kwiatów, kropli deszczu itp.)

    - toczenie drobnych wałeczków i kulek np. wykonanie korali

    - odciskanie wzorów z foremek, np. od ciasta

    - lepienie figurek

    - lepienie różnych wzorów z wałeczków, np. szlaczki, litery.

    ● Wycinanie: (ćwiczy dłonie, palce, przedramię, stawy nadgarstka)

    - dowolne wycinanie papieru

    - wycinanie po narysowanych liniach prostych

    - wycinanie figur geometrycznych

    - wycinanie linii falistych, nieregularnych

    - wycinanie dużych elementów z gazet, najpierw w zarysie, później po konturze

    - wycinanie postaci, roślin, domów itp., z gazet

    - wycinanie i tworzenie samodzielnych obrazków poprzez łączenie wyciętych elementów.

    4. Ćwiczenia grafomotoryczne i graficzne:

    ► ĆWICZENIA UŁATWIAJĄCE OPANOWANIE PRAWIDŁOWEGO

    CHWYTU OŁÓWKA:

    - Lepienie kulek z plasteliny, zgniatanie palcami kulek z papieru

    - Wydzieranie drobnych papierków, wyskubywanie nitek

    - „solenie”, czyli kruszenie i rozsypywanie soli, kaszy bądź piasku na tacy drobnymi ruchami palców

    - rysowanie w płaszczyźnie pionowej: (dziecko stoi, papier przypięty do ściany, ręka uniesiona do góry).

    ► ĆWICZENIA ZDOLNOŚCI DO KONTROLOWANIA SIŁY NACISKU

    RĘKI DZIECKA W TRAKCIE PISANIA:

    - Kreślenie linii, figur, szlaczków, liter, cyfr na tackach z kaszą

    - Malowanie farbą palcami na dużych arkuszach papieru

    - Obrysowywanie konturów rysunków w pozycji stojącej

    - Kreślenie szlaczków przy użyciu kredy, kredek woskowych, węgla rysunkowego, ołówka, mazaków różnej grubości.

    ► WYRABIANIE NAWYKÓW ZWIĄZANYCH Z KIERUNKIEM PISANIA:

    - kreślenie linii z zachowaniem kierunku ruchu: linie pionowe – od góry do dołu, linie poziome – od strony lewej do prawej

    - rysowanie kół w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara (podobnie jak literę c)

    - rysowanie w górnym, lewym rogu kartki jakiegoś symbolu, np. słoneczka, które wskazuje drogę (zaczynamy od słoneczka, czyli od lewej strony)

    - rysowanie szlaczków od strony lewej ku prawej

    ► ĆWICZENIA WSPÓŁPRACY OKA I RĘKI:

    - Rysowanie po śladzie, wypełnianie wykropkowanych linii, obwodzenie konturów rysunków

    - Kalkowanie rysunków przez szkło, kalkę techniczna, folię

    - Obrysowywanie szablonów

    - Zamalowywanie konturu rysunków

    - Zakreskowywanie pól rysunków liniami poziomymi, pionowymi, ukośnymi, falistymi, zakratkowywanie

    - Wypełnianie rysunku różnymi materiałami, np. bibułą, plasteliną, watą

    - Robienie ramek ze szlaczków

    - Ozdabianie narysowanych przedmiotów szlaczkami

    - Łączenie ze sobą takich samych obrazków, figur, znaków, liter

    - Wodzenie po śladzie linii kolorową kredką, rysowanie linii w labiryntach.

    5. Pisanie:

    szlaczków, liter, sylab, wyrazów, zdań najpierw po śladzie później z odwzorowywaniem, początkowo bez linii, później w liniach o zwiększonych wymiarach, a w ostatnim etapie na kartkach zeszytu z liniaturą stosowanego w klasie pierwszej szkoły podstawowej.

    Zachęcam Państwa do skorzystania z większej oferty ćwiczeń zawartych w wykorzystanej przeze mnie literaturze, którą poniżej przedstawiam:

    W opracowaniu wykorzystałam następującą bibliografię:

    1. M. Bogdanowicz, M. Różyńska: Lewa ręka rysuje i pisze cz. I i II. Fokus, Gdańsk 2001, 2002 ☼

    2. red. A. Łada – Grodzicka: ABC… Program wychowania przedszkolnego XXI wieku. WSiP Warszawa 2000 ☼

    3. M. Bogdanowicz: Metoda Dobrego Startu w pracy z dzieckiem od 5 do 10 lat. WSiP Warszawa 1985

    4. M. Bogdanowicz: Metoda Dobrego Startu. WSiP Warszawa 1999

    5. M Bogdanowicz: Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowujące do nauki pisania wg. Hanny Tymichowej. Fokus, Gdańsk 1998

    6. E. Chmielewska: Zabawy logopedyczne i nie tylko Kielce 1998 ☼

    7. Z. Handzel: Dyktando graficzne. Harmonia, Gdańsk 2001

    8. D. Siemek: Problemy wychowawcze wieku przedszkolnego. IWZZ Warszawa 1987 ☼

    9. B. Zakrzewska: Trudności w czytaniu i pisaniu. WSiP Warszawa 1996

    10. skrypt: Praca kompensacyjno – wyrównawcza z zastosowaniem zasady przystępności i stopniowania trudności wokół czterech grup nieprawidłowości rozwojowych dzieci w wieku przedszkolnym ☼


    [1] M. Dmochowska , Zanim dziecko zacznie pisać , WSiP , Warszawa 1976 , s. 255 .

    [2] Dunin – Wąsowicz M., Vademecum nauczyciela sześciolatków , WSiP , Warszawa 1977 , s. 34 .